Over de Historische Kring Ubbega

kaart_oorspronkelijke_parochiesDe Historische Kring Ubbega is in 1996 opgericht en heeft op dit moment circa 120 leden. De Historische Kring stelt zich tot doel de geschiedenis van de in 1990 opgeheven gemeente Adorp – het grondgebied van de dorpen Adorp, Sauwerd en Wetsinge – op een toegankelijke manier onder de aandacht te brengen. De Historische Kring wil fungeren als ontmoetingsplaats voor allen die zich bij de geschiedenis van Adorp, Sauwerd en Wetsinge en omgeving betrokken voelen.

kaart_oude_landschapselementenDe voormalige gemeente Adorp ligt in een bijzonder gebied. Onze dorpen bevinden zich in het hart van een historisch landschap dat als het Rietdiepgebied bekend staat. Het ontstaat enkele eeuwen voor het begin van de jaartelling op de oostoever van de getijdenrivier de Hunze (thans het Reitdiep). Het gebied ontwikkelt zich tot een karakteristiek agrarisch cultuurlandschap. Omdat het het gebied onbedijkt is bouwt men de dorpen en boerderijplaatsen op kunstmatige verhogingen (de wierden). Deze woonplaatsen maar ook de verbindingswegen zijn vaak meer dan 2000 jaar oud. In latere eeuwen wordt het landschap verrijkt met borgterreinen, waterlopen, afwateringssluizen (zijlen) en een karakteristiek kavelpatroon. In de middeleeuwen ontstaan hier de parochies Adorp, Sauwerd, Wetsinge, Wierum en Harssens die elk een stenen dorpskerk bouwen. Deze oude kerkdorpen vormen in de 19e eeuw de basis voor de gemeente Adorp. De structuur van dit oude landschap is opvallend goed bewaard gebleven.

 

 

Over Ubbega

Ubbega is de oude benaming voor het landschap ten noorden van de stad Groningen langs de oostoever van het Reitdiep. Van oorsprong was het één van de onderkwartieren van Hunsingo. De vijf kerspelen (parochies) van de voormalige gemeente Adorp te weten Adorp, Sauwerd, Harssens, Wetsinge en Wierum maakten deel uit van dit gebied. Ook de kerspelen Bellingeweer, Westerdijkshorn en Onderwierum werden tot Ubbega gerekend.

Een Nationaal Monument

schrabberMaar het landschap van Ubbega is veel ouder dan altijd aangenomen. In oktober 2000 blijkt tijdens de aanleg van een gemaal nabij Wetsinge dat zich dicht onder dit oude kleilandschap een volledig ander en nog veel ouder landschap bevindt. In de bouwput werden vuurstenen afslagen en potscherven gevonden die uit de nieuwe steentijd (het Neolithicum) bleken te dateren. Omstreeks 4000 jaar voor Chr leefden hier op de zandige en lemige ondergrond van Groningen mensen die tot de Swifterband of Trechterbekercultuur worden gerekend. Het waren jagers die zich gaandeweg steeds verder als landbouwers zouden ontwikkelen. Deze unieke vondst, een door zeeklei afgedekt zandlandschap uit de steentijd, bracht de minister van onderwijs, cultuur en wetenschap op het idee om een deel van de zandbodem onder onze dorpen tot Nationaal Monument te verklaren! Dit voorstel is momenteel in behandeling. Wij houden u op de hoogte.

Activiteiten van de Historische Kring Ubbega 

diepgangUit het bovenstaande zal duidelijk zijn dat het landschap van Adorp, Sauwerd en Wetsinge buitengewoon rijk is aan archeologische vondsten en historische feiten. Maar ook in de archieven vindt men tal van feiten, teksten en verhalen over onze dorpen. Voor de Historische Kring is dit alles een rijke bron van inspiratie. De Kring organiseert een tweetal lezingen per jaar, waarbij telkens een historisch aspect van onze omgeving aan de orde komt. De lezingen vinden afwisselend plaats in de dorpen Adorp en Sauwerd. Regelmatig organiseren wij een busexcursie buiten ons eigen regio.

De Historische Kring verzorgt van tijd tot tijd een boekpublicatie. Zo verscheen in 2010 het boek Tussen Toen en Nu, waarin aan de hand van talloze oude foto’s de geschiedenis van onze dorpen met veel details en anecdotes wordt beschreven. Daarnaast geven wij drie keer per jaar ons fullcolor tijdschrift DIEPGANG uit.

De Kring kent een drietal werkgroepen: de Archiefcommissie, de werkgroep Oude Foto’s en de werkgroep Oude Kerkhoven.

De Kring participeert in verschillende samenwerkingsverbanden met andere instellingen zoals de Erfgoedcommissie Winsum en de Dag van de Groninger Geschiedenis.

Een belangrijk onderdeel van de activiteiten van de Historische Kring is het actueel houden van de website www.ubbega.nl.

De website www.ubbega.nl

Op deze site vindt u een schat aan informatie over de dorpen, kerken, borgterreinen, het landschap etc. van Ubbega. Er is een fotogalerij met verslagen van excursies etc. Zeer de moeite waard is de uitgebreide archeologische verzameling, afkomstig van de heer Henk Berghuis te Sauwerd. Veel informatie is opgeslagen onder het kopje archief. De inhoudsopgave van ons papieren archief en de knipsels zoals deze door de Archiefcommissie worden verzameld, is hier te vinden. Voorts zijn hier de oudere uitgaven van ons tijdschrift DIEPGANG gerubriceerd.

De Archiefcommissie

De Archiefcommissie houdt zich bezig met de opslag en beschrijving van het papieren archief van de voormalige gemeente Adorp. Het is een grootschalig project waarbij de archieven van diverse verenigingen worden beheerd, maar ook krantenknipsels, plakboeken, oude landkaarten etc. worden verzameld en gerubriceerd. De commissie werkt iedere donderdagavond in de wachtruimte van de huisartsenpraktijk te Sauwerd. Belangstellenden zijn hierbij van harte welkom.

De Archiefcommissie

Werkgroep Oude foto’s

Het doel van werkgroep Oude Foto’s is het beheren, inventariseren en voor een breed publieke toegankelijk maken van het fotoarchief van de Historische Kring. Inmiddels zijn een groot aantal foto’s (ca 1600) ondergebracht bij de Beeldbank van de Groninger Archieven. Voordat deze foto’s beschikbaar komen op internet worden ze eerst beschreven. Dat is een tijdrovende bezigheid. De werkgroep Oude Foto’s zet zich in om zoveel mogelijk van deze foto’s van een beschrijving te voorzien.

Werkgroep Oude Kerkhoven.

De werkgroep Oude Kerkhoven houdt zich bezig met het inventariseren en fotograferen van alle graven op de oude kerkhoven van de voormalige gemeente Adorp. In de nabije toekomst hopen we een begin te kunnen maken met het restaureren en opknappen van beschadigde graven en hekwerken. Op dit moment zijn we ons aan het oriënteren hoe we dit meerjaren-project op de rails kunnen krijgen. Iedere hulp is daarbij welkom.

Lidmaatschap en contactgegevens

Als u historische informatie met ons wilt delen of daarnaar op zoek bent, of als u lid wil worden, neem dan contact op met onze secretaris. Als lid ontvangt u ons tijdschrift en zijn de lezingen gratis toegankelijk. Het lidmaatschap bedraagt € 15,- per jaar en kan alleen door automatische incasso worden voldaan.